DUYU BÜTÜNLEME NEDİR?
A.Jean Ayres (1972) Duyu Bütünlemeyi; kişinin kendi vücudundan ve çevreden gelen duyusal bilgileri organize eden ve vücudu çevreye uygun bir şekilde kullanmayı mümkün kılan bir nörolojik işlem olarak tanımlamıştır.
Duyu bütünleme yaklaşımında hedef; çocuğun fiziksel, sosyal ve işlevsel etkinliklere aktif, bireyselleştirilmiş ve uyaran açısından zengin deneyimleri kullanarak katılımı teşvik etmektir. Bu deneyimler, ileride gelişimi destekleyecek ve iyileştirilecekgelişimsel olarak uygun etkinliklere katılım için zemin hazırlamaktadır. Duyu bütünleme yaklaşımının temeli insan gelişimi, nörobilim, ergoterapi ve psikolojidekitemel bilgilere dayanmaktadır.
Bizler duyusal deneyimlerimizi dünyayı keşfetmek için kullanıyoruz. Böylelikle objeleri kullanabileceğimiz her yolu keşfedebilir, çeşitli beceriler geliştirebilir, diğerleri ile iletişim kurmanın yollarını bulabilir ve hem fiziksel hem de zihinsel zorluklar içeren problemleri çözebiliriz. Duyu bütünleme bozukluğu olan çocuklarımız ise duyusal bilgiyi anlama, yorumlama ve organize etme konusunda zorluklar yaşayabilmektedirler.
Çoğu çocuk için, Duyusal Entegrasyon normal çocukluk aktiviteleri sırasında gelişir. Motor planlama, gelen duyumlara uyum sağlama kabiliyeti gibi beceriler bu sürecin doğal bir sonucudur. Ancak bu süreç bozulduğunda, öğrenme, gelişme ve davranışta bir takım sorunlar ortaya çıkabilir.
Duyu bütünleme bozukluğu hangi gruplarda görülür?
Öğrenme güçlüğü,
Dikkat dağınıklığı,
Hiperaktivite bozukluğu,
Otizm spektrum bozukluğu,
Asperger sendromu,
Serebral palsi,
Disleksi,
Dispraxia,
Gelişim gecikmesi (İnce Motor Bozukluklar, Kaba Motor Bozukluklar, Görsel Motor
Bozukluklar, Koordinasyon Bozuklukları vs),
İşitme, dil ve konuşma bozuklukları,
Prematüre doğumdan kaynaklı gelişim gecikmeleri,
Genetik bozukluklar/ kromozomal anomaliler vb.
Hiçbir tanısı olmayan ancak yaşına uygun becerileri ve işlevselliği yerine getirmekte gecikme ve zorlanmalar yaşayan çocuklarımızda Duyu Bütünleme Bozukluğu
görülebilir. Öğrenme, gelişimsel veya davranışsal sorunları olan çocukların hepsi duyusal bütünleşme zorluklarının altında değildir. Bununla birlikte, bir ebeveyne bu tür zorlukların olabileceğini gösterebilecek bazı göstergeler vardır;
Sürekli hareket etmek isteme ya da hareket etmekten kaçınma,
salıncakta sallanmaktan tedirginlik duyma
Objelere gereğinden fazla dokunma ya da dokunmaktan kaçınma
Düşme/çarpma sonrası acı hissetmeme
Objeleri, oyuncakları, giysileri vb. sürekli ağzına götürme
Sesleri ve gürültüleri engellemek için kulağını kapatma, elektrik süpürgesi, kurutma
makinesi gibi başkasının rahatsız olmayacağı seslerden rahatsız olma
Parktaki salıncağa nasıl bineceğini kestirememe/planlayamama. Tırmanma vb.
aktivitelerden kaçınma, elbiselerini giyinmekte zorlanma yaşama
Vücudu hamur gibi, ayakta dururken sürekli birilerine veya eşyalara yaslanma ihtiyacı duyma
Sakarmış gibi görünme, çok sık düşme, çevredeki objelere takılma,
kendi güvenliliğini sağlayamama
Yürürken önünde duran nesnenin uzaklığını ve yüksekliğini kestirememe ve ayağını
çok erken veya geç kaldırma ya da gereğinden az/çok kaldırma
Dersi dinlemekte zorlanıyor, dikkatini vermekte zorlanıyor mu?
Derste tahtadaki yazıları defterine geçirmekte zorlanma
İnce el becerilerinin zayıf olması, yazı yazmakta, resim çizmekte zorlanma
Kalemleri çok kolay kırma veya kaleme çok bastırarak yazı yazma
Zayıf kas tonu, sürekli uzanmak isteme veya çalışma masasında dik oturamamak
Yüzmeden, banyodan, sarılmadan veya saç kesiminden hoşlanmama
Akranları ile arkadaş olmada problem yaşama, daha büyük veya küçük çocuklarla oynama eğilimi gösterme
Oyun bahçelerinde oynamak istememe, fiziksel aktivite veya spor aktivitelerinden kaçınma
Kolay öfkelenme ve sakinleşmekte zorlanma
Günlük yaşamında duyuları ile ilgili yaşadığı bu problemler DBB’si olan bireyin insanlarla iletişim kurmasına engel olurken çeşitli duygusal gel-gitler yaşamasına veya normal olmayan davranışsal tepkiler vermesine sebep olur. İşte bu nedenlerle duyu bütünleme terapisi tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Duyu bütünleme terapisi sırasında çocuğun ihtiyaç ve hassasiyetleri göz önüne alınarak özel bir program belirlenir ve uygulanır. Duyu bütünleme terapisi oyunlar eşliğinde sinir sisteminin gelişimini sağlarken; çocuğun, iletişim, duygusal ve fiziksel gelişim ve öğrenme ile ilgili sorunlarını gidermeyi ya da en aza indirgemeyi hedefler.